Als jongerencoach bij CAW Antwerpen staat Mohamed Sabaouni dicht bij ‘zijn’ jongeren. Hij moet deze Antwerpse tieners, die niet meer naar school gaan, in beweging krijgen.
Journaliste Greet Wouters schaduwt hen met een camera en brengt zo in beeld waar het schoentje écht wringt.
Met de documentaire 'Onderweg' willen ze meer begrip creëren voor jongeren die slecht in hun vel zitten.
Ik hoop dat jongeren die de documentaire zien, weten dat ze niet alleen zijn.Greet Wouters
Greet, hoe kwam je erop om Mohamed te volgen?
Greet: “Wij dienen allebei op in restaurant Madonna. De verhalen die Mohamed tussendoor vertelde, raakten me. Er wordt kritisch gekeken naar jongeren die zogezegd geen zin hebben om naar school te komen. Maar eigenlijk zit er zoveel meer achter. Ik verschoot ervan hoe slecht jongeren zich kunnen voelen en in welke situaties ze soms zitten. Daarom stelde ik Mohamed voor om samen een documentaire te maken. Een andere collega leende ons haar camera. Zo gingen we samen op stap in onze vrije tijd, zonder druk of eindredacteur. Gewoon zien waar we uitkomen. Ik vond het vooral belangrijk om empathie op te wekken voor jongeren die niet meer naar school gaan. Zodat mensen niet zo snel zouden oordelen.”
Wat kunnen kijkers verwachten?
Mohamed: “In de documentaire volg ik 5 jongeren op die het mentaal zwaar hebben en langere tijd niet naar school gaan. We bouwen een vertrouwensband op en zetten kleine stapjes met de bedoeling terug naar school te gaan. Ik haal hen thuis op om samen een wandeling te maken, een studentenjob te zoeken, naar een afspraak te gaan … Doorheen de documentaire zie je hoe de jongeren groeien. Dat is echt wel mooi om te zien.”
Tijdens de opnames worden de subsidies van het jongerenproject stopgezet. Wat betekende dat voor jullie?
Greet: “We wisten het eigenlijk echt even niet meer. Het was onze bedoeling om een inzicht te geven in hoe de jongeren zich voelen, maar nu zou hun traject stoppen. Moesten we nu verder gaan of niet? Want dat zou echt zonde zijn. De politiek vond het project te intensief en dus eigenlijk te duur. Maar dat is net heel jammer. Want het is juist een aanpak die werkt. Net nu is het erg belangrijk om te tonen dat die coachingprojecten wél belangrijk zijn en een impact hebben. Maar ook dat er meer bewustwording groeit over de problematiek. Zodat er meer geld vrijkomt voor jongeren.”
Mohamed: “Dat is de realiteit van de sociale sector. Ik weet niet waarom, maar ergens motiveerde ons dat ons nog meer. De verhaallijn nam wel een andere wending. Gelukkig kon ik de jongeren nog enkele maanden begeleiden om hun traject af te ronden voor ik een andere job kreeg bij het CAW.”
Hoe hebben jullie de opnames aangepakt?
Mohamed: “Ik had niet meteen het gevoel dat ik aan die jongeren kon vragen of we hen mochten filmen. Het ging dus heel stapsgewijs. Ik vertelde aan elke jongere waar ik mee bezig was en vroeg: wat denk je ervan om eens mee in beeld te komen? Dat deden we altijd in samenspraak met de ouders, die voor minderjarigen ook schriftelijke toestemming gaven.”
Mohamed: “Ik heb een hele goede band met de jongeren. Vandaar dat ze me heel erg vertrouwden en graag meededen. Maar het ging met ups en downs. Soms had ik afgesproken met Greet om een jongere te zien en dan kreeg ik een berichtje ‘ik kom niet’. Dat gebeurde niet één keer, maar echt vaak. Dat was frustrerend. Want Greet wou filmen en ik wou echt wel iets bereiken met die jongere.”
Greet: “Ik weet nog dat ik de eerste maand echt gefrustreerd was, omdat ik bijna niks kon filmen. Dan hebben we het over een andere boeg gegooid en ben ik zonder camera meegegaan. Ik was daar die eerste maanden echt wel een beetje bezorgd over, maar uiteindelijk hebben we 5 verhalen in beeld gebracht. Ik had ook het gevoel dat de meesten beseften hoe belangrijk het was, voor hen en voor andere jongeren, om hun verhaal te delen.”
De meeste jongeren zijn onherkenbaar. Een bewuste keuze?
Greet: “Er waren een paar jongeren die wel herkenbaar in beeld wilden, maar ik heb dat bewust niet gedaan omdat ik hen wou beschermen. Deze jongeren zijn kwetsbaar en de meesten waren bovendien minderjarig. Ik had ook onderschat hoe erg de situatie is. Daarom heb ik niet alles gefilmd. Je weet niet wat de toekomst brengt. Het laatste dat ik wil, is dat die jongeren een negatief gevolg ondervinden omdat ze herkend worden. Maar een geblindeerde vlek op hun gezicht, daar was ik echt niet voor. Dus filmde ik langs achter of met tegenlicht.”
Wat hebben deze jongeren nodig volgens jullie?
Mohamed: “Vooral geen algemene regeltjes of een vastgelegd traject waarin elke jongere dezelfde stappen moet doorlopen. Bekijk iedereen als individu. Als jongerencoach keek ik naar de behoeftes, stemde daarop af en voelde ik aan wanneer de tijd rijp was om een bepaalde stap te nemen.”
Greet: “Dat is een goede instelling. Werk op maat en in overleg met de jongeren zelf. Want iedereen is anders. En probeer eens te begrijpen wat die jongere doorgaat. Ik verschoot soms van de houding en toon tijdens zo’n schoolgesprek.”
Mohamed: “Als jongerencoach hou je contact met ouders, leerlingenbegeleiders, jeugdconsulenten … Zo bezocht ik de school van een jongere die al 2 weken niet naar school was gekomen, zonder dat de leerlingbegeleider die jongere had opgebeld of gecontacteerd. Daar kan ik kwaad van worden. Als we het niet samen doen, bereiken we niks. Iedereen moet betrokken blijven.”
Wat betekent het voor jullie om de docu in c o r s o te brengen?
Greet: “Als we Onderweg ergens vertonen, vinden we het belangrijk dat de boodschap en het belang van jongerencoaching begrepen wordt. Ook c o r s o zet hard in op hun jongerenwerking en wil jongeren uit de buurt betrekken. Die visie sluit helemaal aan bij onze boodschap.”
Wat hopen jullie dat de kijkers meenemen?
Mohamed: “Probeer die jongeren te begrijpen en wees je ervan bewust dat er achter elke jongere een verhaal zit. En als je het niet begrijpt, stel dan vragen en blijf betrokken. Er zit vaak meer achter dan gewoon niet naar school komen. Zo komt er in de documentaire een jongere aan bod die niet graag de tram neemt, uit angst om bekeken te worden. Mijn vrienden en collega's die de docu zagen, beseften niet dat dit een reden zou kunnen zijn om niet naar school te komen. Dat is het voordeel van de jongerencoach, dat je het vertrouwen wint waardoor de jongere je dingen vertelt die hij of zij vaak niet aan een leerlingbegeleider of leerkracht vertelt.”
Greet: “Het ideale scenario is dat er naast bewustwording ook weer gepaste begeleiding komt. Sinds dit project is stopgezet, kan het Centraal Meldpunt in Antwerpen deze jongeren niet meer doorverwijzen. Die dossiers staan on hold. De jongeren zijn gewoon thuis, omdat er geen gepaste hulpverlening is.”
“Daarnaast krijgen we vaak de vraag van leerkrachten of ze de docu in hun lessen mogen gebruiken. In samenwerking met scholen willen we een hermontage en een lespakket maken, voor in de les of de lerarenopleiding. In de tussentijd hoop ik dat jongeren die de documentaire zien, weten dat ze niet alleen zijn. Als er ook maar één jongere op die manier geholpen wordt, zou dat fantastisch zijn.”
tekst Studio Lima | foto's c o r s o
